Semenn├şky

Semenn├şky s├║ p├írov├í ┼ż─żaza ulo┼żen├í v dolnej ─Źasti mie┼íka. Semenn├şk patr├ş k vn├║torn├Żm pohlavn├Żm org├ínom. M├í splo┼íten├Ż tvar, pri poh─żade zboku je ov├ílny. Priemern├í d─║┼żka 4,5 cm, ┼í├şrka 3 cm a hr├║bka 2 cm, v├í┼żi 25 a┼ż 30 gramov. Semenn├şk je zavesen├Ż na semennom povrazci (─żav├Ż semenn├şk je ni┼ż┼íie, ako prav├Ż). Semenn├şk je tvoren├Ż z parench├Żmu, ktor├Ż je pokryt├Ż v├Ązivovou blanou - belav├Żm obalom semenn├şka, z ktor├ęho odstupuj├║ k zadn├ęmu okraju l├║─Źovito id├║ce priehradky, ktor├ę rozde─żuj├║ semenn├şk na lal├┤─Źiky semenn├şka. Po─Źet lal├┤─Źikov kol├ş┼íe od 100 do 250 a ich tvar je ku┼że─żovit├Ż. Lal├┤─Źiky obsahuj├║ sto─Źen├ę semenotvorn├ę kan├íliky. Ka┼żd├Ż lal├┤─Źik obsahuje semenotvorn├Ż epitel, z ktor├ęho vznikaj├║ spermatozoidy. Pri zadnom obvode semenn├şka sa 3 a┼ż 4 semennotvorn├ę kan├íliky navz├íjom sp├íjaj├║ a vytv├íraj├║ sie┼ą semenn├şka. Z tejto siete vystupuje a┼ż 18 v├Żvodov semenn├şka, ktor├ę sa vn├íraj├║ do hlavy nadsemenn├şka. V sten├ích semenotvorn├Żch kan├ílikov s├║ nezrel├ę pohlavn├ę bunky, ─Źi┼że spermie, ktor├ę sa uvo─ż┼łuj├║ a s├║ vtla─Źovan├ę do nadsemenn├şkov.

Ochorenia semenn├şkov

Nezost├║pen├ę semenn├şky: Semenn├şky u novorodencov po naroden├ş niekedy nezost├║pia z brucha do mie┼íka. Tento stav sa vyskytuje asi u 2 % donosen├Żch chlapcov a u 10 % pred─Źasne naroden├Żch chlapcov. Vo v├Ą─Ź┼íine pr├şpadov nezost├║pi iba jeden semenn├şk. Lek├ír zvy─Źajne zist├ş tento stav pri prehliadke, bezprostredne po naroden├ş. Nezost├║pen├ę semenn├şky ─Źasto sami zost├║pia po─Źas prv├ęho roka ┼żivota. Ak nie, odpor├║─Źa sa operat├şvny z├íkrok. Bez tohto v├Żkonu hroz├ş chlapcovi neplodnos┼ą, zv├Ż┼íen├ę nebezpe─Źenstvo vzniku rakoviny semenn├şkov v neskor┼íom veku.

Epididymit├şda: Infekcia, ktor├í sa ┼í├şri z mo─Źov├ęho ├║strojenstva, m├┤┼że postihn├║┼ą nadsemenn├şky, ─Źo sa prejav├ş bolestivos┼ąou a opuchom. Chlapec m├í tie┼ż zap├ílen├Ż a zduren├Ż mie┼íok.

Torzia (preto─Źenie) semenn├şka: Nadsemenn├şk obsahuje nervy a krvn├ę cievy, ktor├ę vedu z brucha do semenn├şka. Pohyb semenn├şka v mie┼íku m├┤┼że sp├┤sobi┼ą preto─Źenie nadsemenn├şka, ─Ź├şm sa preru┼í├ş dod├ívka krvi do semenn├şka a doch├ídza k jeho ┼ąa┼żk├ęmu po┼íkodeniu. Tento stav b├Żva niekedy nevratn├Ż. Tento typ preto─Źenia postihuje naj─Źastej┼íie dospievaj├║cich chlapcov. Pr├şznaky zah┼Ľ┼łaj├║ n├íhlu boles┼ą, opuch a citlivos┼ą v jednom semenn├şku, ┼żal├║do─Źn├║ nevo─żnos┼ą a vracanie.

Hydrok├ęla: Niekedy sa st├íva, ┼że sa v mie┼íku okolo semenn├şkov nahromad├ş tekutina. Naj─Źastej┼íie k tomu doch├ídza po p├┤rode, alebo v ranom detstve. Mie┼íok opuchne, ale neb├Żva bolestiv├Ż. Hydrok├ęla oby─Źajne zmizne bez lie─Źby v priebehu nieko─żk├Żch mesiacov, m├┤┼że v┼íak predznamena┼ą pr├ştomnos┼ą prietr┼że (k├Żly). Niekedy je potrebn├í oper├ícia hydrok├ęly, najm├Ą ak sa objav├ş v pozdej┼íom veku.

Varikok├ęla: Defekt postihuj├║ci ┼żily okolo semenn├şkov, ktor├Ż sp├┤sob├ş ich zv├Ą─Ź┼íenie, opuch a boles┼ą mie┼íku. Varikok├ęla postihuje naj─Źastej┼íie ─żav├Ż semenn├şk. Oby─Źajne nie je potrebn├í lie─Źba, ak je v┼íak naru┼íen├í tvorba spermii, alebo rast semenn├şkov, alebo stav sp├┤sobuje chlapcovi probl├ęmy, odpor├║─Źa sa oper├ícia.

Zranenie semenn├şkov: Ku zraneniu semenn├şkov m├┤┼że d├┤js┼ą r├┤znymi sp├┤sobmi, napr. pri ┼íporte, alebo p├ídom z bicykla na r├ím, ─Źo vyvol├í ochromuj├║cu boles┼ą, nevo─żnos┼ą a niekedy i zvracanie. Pri v├Ą─Ź┼íine zranen├ş, po nejakom ─Źase boles┼ą ust├║pi, ale semenn├şky m├┤┼żu bolie┼ą e┼íte nieko─żko dn├ş. Tak├ęto zranenia v├Ą─Ź┼íinou nesp├┤sobia trval├ę po┼íkodenie semenn├şkov, ale v├í┼żnej┼íie s├║ zranenia, napr. pri automobilovej nehode, ─Źasto vy┼żaduj├║ oper├íciu, alebo odstr├ínenie rozdrven├ęho semenn├şka.

Z├ípal semenn├şka: Z├ípal semenn├şka je vz├ícny, vznik├í nej─Źastej┼íie ako komplik├ícia mumpsu. Z├ípal semenn├şkov m├┤┼że sp├┤sobi┼ą infekcie z nadsemenn├şka, ─Źi mo─Źov├Żch ciest. Prejavuje sa vysok├Żmi teplotami, bolestiv├Żm opuchom semenn├şka a za─Źervenan├şm ko┼że postihnut├ęho mie┼íka. Lie─Źba z├ípalu semenn├şka spo─Źiva v pod├ívan├ş antibiot├şk, liekov proti bolesti, liekov proti hor├║─Źke, a v nariaden├ş k─żudu, alebo aj pod├ívan├ş obkladov na mie┼íok.

N├ídor semenn├şka: N├ídor semenn├şka predstavuje asi 1 % v┼íetk├Żch n├ídorov u mu┼żov. Hlavn├Żm pr├şznakom je nebolestiv├ę, niekedy i mnohon├ísobn├ę zv├Ą─Ź┼íenie semenn├şka. M├┤┼że doch├ídza┼ą k siln├Żm bolestiam v bedr├ích. Hlavn├Żm rizikom je nezost├║penie semenn├şkov do mie┼íka a ich zotrvanie v bruchu. Tento stav je ozna─Źovan├Ż ako kryptorchizmus.

Lie─Źba n├ídoru semenn├şka je kombin├íciou chirurgickej lie─Źby, radioterapie a pod─ża roz┼í├şrenia n├ídoru, tie┼ż chemoterapia alebo agresivna protin├ídorov├í lie─Źba, ...a┼ż po jeho chirurgick├ę odstr├ínenie.

Vy┼íetrenie semenn├şkov

Fyzik├ílne vy┼íetrenie: Telesn├ę pohmatov├ę vy┼íetrenia; lek├ír h─żad├í na semenn├şkoch hrudky alebo ─Źoko─żvek in├ę, ─Źo sa jav├ş ako neobvykl├ę.

Napr├şklad opuchy, zv├Ą─Ź┼íenie semenn├şka, alebo aj ich zmen┼íenie, zmena farby, v┼íetko ─Źo je na inak hladkom povrchu semenn├şka nezvy─Źajn├ę.

Biopsia semenn├şka: Mal├Ż k├║sok tkaniva semenn├şka m├┤┼że by┼ą odobrat├Ż pre testovanie. Biopsia semenn├şka m├┤┼że pom├┤c┼ą diagnostikova┼ą rakovinu. ├Ükon sa prev├ídza pomocou trieseln├ęho pr├şstupu, nevykon├íva sa priamo v mie┼íku.

Ultrazvukov├í sk├║┼íka: konanie, v ktorom vysok├í energia zvukov├Żch v─║n (ultrazvuk) sa odraz├ş od vn├║torn├Żch ┼ítrukt├║r tela, tkan├şv alebo org├ínov a sp├┤sobia ozvenu. Ozveny tvoria obraz tkan├şv tela s n├ízvom ultrazvuk.

Markerov├ę sk├║┼íky: postup, pri ktorom je vzorka krvi sk├║man├í pre meranie mno┼żstva niektor├Żch l├ítok vyp├║┼í┼ąan├Żch do krvi. Tak├ęto l├ítky s├║ do tela uvo─ż┼łovan├ę a pr├ştomn├ę v r├ímci ich zv├Ż┼íenej hladiny v krvnom rie─Źi┼íti. Uvo─ż┼łuj├║ ich org├íny tkan├şv alebo n├ídorov├Żch buniek v tele. Niektor├ę tak├ęto l├ítky s├║ spojen├ę so ┼ípecifick├Żmi typmi rakoviny. Jedn├í sa o tzv. n├ídorov├ę markery. Nasleduj├║ce n├ídorov├ę markery sa pou┼ż├şvaj├║ na detekciu rakoviny semenn├şkov: Alpha-fetoprote├şn (AFP) - Ide o n├ídorov├Ż marker pre r├┤zne druhy malignity (zhubnosti) u dospel├Żch (net├Żka sa tehotn├Żch ┼żien). Sleduje sa efekt├şvnos┼ą lie─Źby n├ídorov lie─Źen├Żch chemoterapiou. U tehotn├Żch ┼żien pr├ştomnos┼ą AFP, na druhej strane, znamen├í ├║plne nie─Źo in├ę; poukazuje na mo┼żn├║ voden├║ v├Żvojov├║ chybu die┼ąa┼ąa. Beta-─żudsk├Ż choriogonadotrop├şn (hCG-β) - horm├│n vylu─Źovan├Ż chorion, ktor├Ż predl┼żuje ┼żivotnos┼ą ┼żlt├ęho telieska a br├íni zr├║teniu maternicovej sliznice. Hladiny n├ídorov├Żch markerov sa meraj├║ pred trieslovinovou orchiekt├│miou (odobrat├şm, demont├í┼żou semenn├şka) a biopsiou, pom├íhaj├║ tak diagnostikova┼ą rakovinu semenn├şkov.

Trieslovinov├í (ingvin├ílna) orchiekt├│mia: postup demont├í┼że cel├ęho semenn├şka sa vykon├í cez rez v ingvin├ílnej oblasti. Vzorka tkaniva zo semenn├şka sa potom sk├║ma pod mikroskopom; h─żadaj├║ sa rakovinov├ę bunky. Ak je n├íjden├Ż karcin├│m, typ buniek (semin├│my alebo nonsemin├│my), - je potrebn├ę toto odl├ş┼íi┼ą s cie─żom napom├┤c┼ą lie─Źebn├ęmu pl├ínu.

Lie─Źba a o┼íetrenie semenn├şkov

Chirurgia semenn├şka Z├íkladn├Żm a prv├Żm lie─Źebn├Żm postupom je oper├ícia. v┼żdy sa odstra┼łuje cel├Ż semenn├şk, pr├şstup sa vol├ş cez trieslovinov├Ż kan├íl - orchiekt├│mia. Odstr├ínenie iba lo┼żisiek n├ídoru so zachovan├şm zvy┼íku semenn├şka nie je ┼ítandardn├Ż postup, hroz├ş riziko ne├║pln├ęho odstr├ínenia n├ídoru.

Chemoterapia U dospievaj├║cich a mlad├Żch ─żud├ş je z├íkladom lie─Źby chemoterapia. Pod─ża typu n├ídoru sa l├ş┼íia kombin├ície a po─Źet lie─Źebn├Żch cyklov. Chemoterapia je aplik├ícia cytostat├şk, chemick├Żch l├ítok sp├┤sobuj├║cich smr┼ą n├ídorov├Żch buniek.

R├ídioterapia Radia─Źn├í terapia vyu┼ż├şva l├║─Źe vysokoenergetick├ęho ┼żiarenia (napr├şklad ┼żiarenie gama alebo X-l├║─Źov) alebo ─Źast├şc (napr. elektr├│ny, prot├│ny, neutr├│ny) za ├║─Źelom zni─Źenia rakovinov├Żch bubiek, mo┼żno spomalenie ich rastu. Pri lie─Źen├ş rakoviny semenn├şkov sa ┼żiarenie pou┼ż├şva preto, aby sa bunky ne┼í├şrili do lymfatick├Żch uzl├şn, ─Źo je vlastne otvoren├í br├ína pre kancer├│zne bunky, aby sa rozcestovali do cel├ęho tela.

Samovy┼íetrenie semenn├şkov

Prist├║pte ku vy┼íetreniu potom, ─Źo ste sa vyk├║pali v teplej vode, vhodn├í je samozrejme i sprcha, ktor├í je tepl├í, uvo─żn├ş a zvl├í─Źni mie┼íok, takto je mie┼íok pr├şstupn├Ż a pripraven├Ż k samovy┼íetreniu. Bude mo┼żn├ę na mie┼íku vn├şma┼ą ka┼żd├║ pr├şpadn├║ nerovnos┼ą. Toto v┼íetko u─żah─Źuje poriadne presk├║ma┼ą semenn├şky.

Oboma rukami jemne v├í─żajte ka┼żd├Ż semenn├şk v ruk├ích. H─żadajte na povrchu semenn├şka nerovnosti, nie─Źo ─Źo vybo─Źuje z be┼żn├ęho stavu v├í┼ího mie┼íka a jeho obsahu.

Mo┼żno bude najlep┼íie ak polo┼ż├şte palce na horn├ę ─Źasti semenn├şka a ukazov├íkom a prostredn├şkom ka┼żdej ruky prech├ídzajte dozadu za semenn├şky a v┼í├şmajte si obsah, prehmat├ívate ┼ítrukt├║ru semenn├şkov a ich text├║ru. Postupujte ale mimoriadne opatrne a ve─żmi citlivo.

Mali by ste by┼ą schopn├ş c├şti┼ą nadsemenn├şk (spermie nes├║ce tr├║bky), ktor├ę s├║ umiestnen├ę v hornej, zadnej ─Źasti ka┼żd├ęho semenn├şka. V tejto ─Źasti postupujte obzvl├í┼í┼ą citlivo a opatrne. tu si hlavne v┼í├şmajte pr├şpadn├║ boles┼ą, ─Źi pocity citlivosti. Aj tie m├┤┼żu by┼ą pre hodnotenie d├┤le┼żit├ę.

Uvedomte si, ┼że jeden semenn├şk (zvy─Źajne prav├Ż) je o nie─Źo v├Ą─Ź┼í├ş, ne┼ż druh├Ż semenn├şk.

Pri sk├║man├ş ka┼żd├ęho semenn├şka vn├şmajme v┼íetky hr─Źe a pr├şpadn├ę hrbole pozd─║┼ż prednej ─Źi bo─Źnej strany semenn├şkov. H─żad├íme mal├ę k├║sky pevnej ko┼że, vo vn├║tri mie┼íka, alebo drobn├ę hrbo─║ky na povrchu semenn├şka. Ak spozorujete opuchy, hr─Źe, alebo zmeny ve─żkosti alebo farby semenn├şka, alebo ak m├íte nejak├ę bolesti alebo v┼íeobecne nejak├║ boles┼ą v rozkroku, ozn├ímte t├║to skuto─Źnos┼ą svojmu lek├írovi a to IHNE─Ä.

Hr─Źe alebo opuchy nemusia by┼ą rakovinou, ale mali by by┼ą skontrolovan├ę lek├írom a to ─Źo najsk├┤r. Rakovina semenn├şkov je takmer v┼żdy vylie─Źite─żn├í, ak je zachyten├í a lie─Źen├í ─Źo najsk├┤r.

Displus.sk pou×Ýva na strßnke hlasovÚho asistenta ResponsiveVoice. OznaŔte myÜkou text.